Vriezen in januari de stenen uit de grond, dan is het voor de boer heel gezond.
Januari is de stilste maand in de moestuin: de lente nog ver weg, het is per slot van rekening nog hartje winter, het is vaak koud, nat en donker. Toch kun je juist nu een goede basis leggen voor het nieuwe seizoen. 🌱 Het is de maand van plannen, voorbereiden, zaden bestellen en dromen van een vruchtbaar jaar en een volle moestuin.
🌱 Zaaien en planten in januari
Niet veel in de volle grond, maar wél mogelijkheden binnen of onder glas:
Binnen (op de vensterbank of in een kweekbak):
- Kiemgroenten en microgroenten (bv. tuinkers, radijskiemen, broccoli-kiemen)
- Kruiden zoals basilicum of peterselie (met groeilamp gaat dit nog beter)
🌿 Onder glas/koude bak:
- Veldsla, winterpostelein, spinazie (bij zachte winters)
In de volle grond (mits vorstvrij):
- Knoflook en winteruien kunnen nog gepoot worden
- Brede bonen kunnen bij zachte winters de grond in (anders wachten tot februari/maart)
🥕 Oogsten in januari
Er staat nog best wat in de tuin dat gewoon de kou kan verdragen:
- Boerenkool (wordt juist lekkerder door vorst)
- Spruitjes
- Prei
- Pastinaak, aardperen, wortelen (zolang de grond niet bevroren is)
- Winterpostelein, veldsla
🛠️ Onderhoud en voorbereiding
- Teeltplan maken: bedenk waar je wat gaat zetten (wisselteelt, combinatieteelt).
- Zaden inventariseren en bestellen – januari is een prima maand om zaadcatalogi door te bladeren 🌿.
- Bedden mulchen met bladeren, stro of compost om de bodem te voeden.
- Composthoop checken: bij vorst ligt hij vaak stil, maar bij zachte dagen kun je hem omzetten.
- Kas of tunnel luchten bij droog weer om schimmelvorming te voorkomen.
- Gereedschap schoonmaken, slijpen en oliën – voorjaar klaar in de startblokken!
🌳 Planten en snoeien
- Fruitbomen snoeien (appel, peer) zolang het niet vriest.
- Bessenstruiken snoeien of aanplanten bij zachte periodes.
- Druiven snoeien (alleen in rustperiode, vóór de sapstroom weer op gang komt).
- Rabarber delen/verplanten kan nu ook.
🐝 Natuur & biodiversiteit
- Laat rommelhoekjes met blad en takken liggen voor insecten en egels.
- Hang vetbollen en pindaslingers op – vogels helpen jou straks weer met het opruimen van plagen.
- Controleer of er geen netten of touwen liggen waar dieren in verstrikt kunnen raken.
📒 Extra: plannen en inspiratie
- Hou een tuindagboek bij om ideeën en zaaischema’s vast te leggen.
- Bekijk welke gewassen je dit jaar nieuw wilt proberen.
- Experimenteer binnen met kleine kweekprojecten (bv. pepers of paprika’s, die veel tijd nodig hebben).
👉 Januari is dus ideaal om rustig te starten, veel te plannen en alvast een beetje te zaaien binnenshuis.
En dan de bloemen:
🌱 Bloemen die je kunt zaaien in januari
🌿 Buiten (volle grond, potten of koude bak)
Dit werkt goed omdat de kou zorgt voor natuurlijke stratificatie (= betere kieming in het voorjaar):
- Akelei
- Ridderspoor
- Lupine
- Zonnehoed
- Rudbeckia
- Margriet
- Duizendblad
- Klaproos
- Korenbloem
- Nigella (Juffertje-in-’t-groen)
👉 Zaai dun in potjes of trays, zet buiten of in een koude bak, en laat de natuur het werk doen.
🌸 Binnen (vensterbank/kas) – vroeg voorzaaien
Als je vroeg wilt beginnen met snijbloemen of zomerbloeiers kun je in januari binnen voorzaaien (liefst koel en licht):
- Viooltjes (winterviolen)
- Leeuwenbek
- Lobelia
- Begonia (zeer vroeg zaaien voor bloei in zomer)
- Geranium
- Salvia
Gebruik zaaigrond, geef voorzichtig water en zet ze bij veel licht om lange, slappe kiemen te voorkomen.
🌷 Bloemen die je kunt planten in januari
- Winterharde vaste planten in pot (als het niet vriest kun je nog steeds planten of verplanten, zoals lavendel, geranium, salvia).
- Sneeuwklokjes in het groen – vaak worden ze al in bloei verkocht en kun je ze direct in de tuin zetten.
- Voorjaarsviolen – gekochte plantjes kunnen nu in bakken of borders.
💡 Tuintips voor januari
Gebruik etiketten – in het voorjaar weet je anders niet meer wat waar staat.
Niet werken in bevroren grond – dat beschadigt wortels.
Bescherm jonge zaailingen tegen slakken en muizen.
Zaai binnen niet te veel te vroeg: veel eenjarigen doen het beter vanaf februari/maart.